Aktualności

Akustyka równie ważna jak ergonomia

02-08-2016
Fotele mają ogromny wpływ na akustykę sali. W jaki sposób Forum Seating bada swoje fotele? 
 
Joanna Machaj, Dyrektor Sprzedaży Krajowej Forum Seating: Pochłanianie dźwięku przez fotele, krzesła oraz publiczność jest jednym z ważniejszych czynników mających wpływ na warunki akustyczne sal koncertowych, teatralnych czy też kongresowych. W pomieszczeniach o kwalifikowanej akustyce (czyli takich, w których rola jest ściśle związana z docierającym do słuchaczy dźwiękiem) zawsze kluczowy jest czas pogłosu, w związku z tym konieczne jest dokładne jego określenie. Z dużą precyzją należy więc  zdefiniować współczynnik pochłaniania dźwięku dla foteli i krzeseł. Aby osiągnąć optymalne dla danej sali parametry foteli współpracujemy z najlepszymi specjalistami akustykami, fotele badamy w Laboratorium Akustycznym ITB w Warszawie posiadającym akredytację Polskiego Centrum Akredytacji, a także w nowoczesnym Laboratorium Akustyki Technicznej AGH w Krakowie. Na potrzeby poszczególnych projektów współpracujemy również z zagranicznymi instytutami akustycznymi.
Sposób badania foteli ściśle określa norma PN-EN ISO 354:2005 Akustyka. Pomiar pochłaniania dźwięku w komorze pogłosowej, zgodnie z którą krzesła i fotele należy badać w takim układzie, jaki stosuje się w praktyce lub w konkretnym pomieszczeniu. Badanie odbywa się w komorze pogłosowej o kubaturze 200 m³. Fotele ustawia się na płytach ze sklejki, a całą badaną próbkę kilkunastu lub kilkudziesięciu foteli otacza się płotem z desek. Przed przystąpieniem do badań pochłaniania dźwięku wykonuje się kalibrację toru pomiarowego i rozpoczyna się badania foteli pustych lub z publicznością metodą szumu przerywanego bądź metodą całkowania odpowiedzi impulsowej. 
 
Jakie cechy decydują o tym, że fotel ma wysokie właściwości akustyczne? Pochłaniające pianki? Wysokiej jakości tapicerka? Otwory od spodu siedziska?
 
W fotelach filharmonicznych i teatralnych tak naprawdę ważne jest wszystko, każdy z komponentów ma wpływ na akustykę. To, jaki materiał wykorzystujemy, ale także to, która część fotela jest tapicerowana a która nie, pianki o jakiej gęstości używamy do wypełnienia form siedziska i oparcia, jakim materiałem tapicerujemy fotele. Ważny jest kształt, konstrukcja, a nawet sposób frezowania podłokietników. Każdy zrealizowany projekt umożliwia nam poszerzanie naszej wiedzy w obszarze akustyki foteli, dlatego tak dobrze radzimy sobie z zachowywaniem zadanych parametrów akustycznych przy jednoczesnym spełnianiu wymagań stylistycznych i jakościowych projektantów, a także kluczowych dla użytkowników kwestii związanych z ergonomią i wytrzymałością.
 
Czy fotel zawsze musi być badany w konkretnym kontekście, tzn. z uwzględnieniem danej przestrzeni, czy można także powiedzieć, że sam produkt ma wysokie właściwości akustyczne?
 
Odbywa się to zawsze w odniesieniu do konkretnej przestrzeni, podczas badania w celu uniknięcia absorbcji bocznej wokół foteli ustawia się drewniane panele dopasowane do wysokości foteli, dzięki temu wyniki pomiarów są reprezentatywne dla odpowiedniej części siedzisk lub dla sali audytoryjnej.
Wysokie właściwości akustyczne fotela to pojęcie niedefiniowalne, inne walory foteli będą pożądane dla sali kongresowej, gdzie istotna jest wysoka zrozumiałość mowy, inne dla sal koncertowych, gdzie w zależności od przeznaczenia sali i warunków w niej panujących fotel ma przede wszystkim pochłaniać dźwięk czy zapewniać właściwe „odbicie”. 
 
Ile badań akustycznych jednego fotela należy przeprowadzić, aby uzyskać oczekiwany efekt? 
 
Z naszego doświadczenia wynika, że dla dużych, wymagających akustycznie sal koncertowych niezbędne jest przeprowadzenie serii minimum dwóch badań w celu najlepszego dopasowania komponentów użytych do produkcji foteli. Zdarzają się wyjątkowe i skomplikowane projekty, w których badania powtarzamy wielokrotnie, do osiągnięcia idealnych wyników.
 
Fotel MIA zamontowany w Narodowym Forum Muzyki ma nietypową nogę z otworami wentylacyjnymi, przez które przepływa powietrze – jaki miało to wpływ na akustykę sali?
 
Projekt foteli dla Narodowego Forum Muzyki jest unikatowy ze względu na sposób mocowania foteli do podłoża. Wytyczne projektantów były bardzo rygorystyczne, podstawy foteli musiały być umieszczone centralnie nad otworami wentylacyjnymi, nie mogły mieć żadnych ostrych krawędzi, natomiast musiały mieć specjalnie dopasowaną perforację, aby droga przepływu powietrza przez dyfuzory była niewychwytywana ludzkim uchem. Konieczne było przeprowadzenie specjalistycznych analiz, których polskie laboratoria nie chciały się podjąć. Ostatecznie badania akustyczne odbywały się w Berlinie. Ich efekty dla specjalnie zaprojektowanych przez nas podstaw umożliwiają pracę klimatyzacji w taki sposób, żeby przepływ powietrza był niesłyszalny dla ludzkiego ucha i w żaden sposób nie wpływał na odbiór muzyki przez widzów.
 
Jaki był najtrudniejszy projekt pod względem akustyki, jaki realizowało Forum Seating i dlaczego?
 
Najbardziej wymagającym projektem jest aktualnie realizowany przez nas projekt dostawy foteli do Sali Kongresowej Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Sala Kongresowa jest wnętrzem o uznanych, bardzo dobrych warunkach akustycznych dla zastosowań wymagających wysokiej zrozumiałości mowy, jak np. kongresy, i mocnego tłumienia dźwięku skutkującego krótkim czasem pogłosu, np. koncerty wymagające wzmocnienia elektroakustycznego. Poprzednie fotele, produkowane przed 60 laty, miały bardzo wysoką chłonność akustyczną, ale dużo większe gabaryty niż aktualnie powalają na to normy PPOŻ. Przed Forum Seating jako wykonawcą foteli dla tego obiektu postawiono niezwykłe wyzwania: utrzymujemy wygląd foteli, zmniejszamy wymiary foteli, jednocześnie stosując najnowocześniejsze dostępne materiały. Musieliśmy skupić się na ergonomii, tak aby użytkownicy mogli komfortowo korzystać z naszych siedzisk podczas wielogodzinnych konferencji, zapewnić wytrzymałość na najwyższym poziomie i dodatkowo zachować akustykę starych foteli. Sztab naszych specjalistów sprostał temu zadaniu – prototypy foteli są wygodne, estetycznie spójne z wizją Stołecznego Konserwatora Zabytków oraz przebadane w akredytowanych jednostkach badawczych pod kątem wytrzymałości i palności. Co najważniejsze, badania akustyczne, dzięki zastosowaniu specjalnych pianek, akustycznej, mięsistej tkaniny i przemyślanej perforacji w drewnianych elementach siedzisk pokazują, że fotele pomimo zmiany gabarytów zachowują idealne dla sali parametry akustyczne. 
 
Marka Forum Seating dostarczała fotele do Narodowego Forum Muzyki i NOSPR, w których za akustykę odpowiadały znane pracownie – Nagata Acoustics czy Arup. Jak wyglądała ta współpraca?
 
Fotele do katowickiej sali powstawały według ścisłych wytycznych japońskiej firmy Nagata Acoustics. Pracami nad salą kierował mistrz w swojej dziedzinie Yasushisa Toyota. Za pośrednictwem Biura Konior Studio amerykański oddział firmy Nagata wprowadzał zmiany do foteli oraz akceptował poszczególne etapy prac. Po to by uzyskać doskonałą jakość dźwięku w sali, badania akustyczne foteli były przeprowadzone zgodnie ze wskazówkami specjalistów w kilku niezależnych od siebie laboratoriach akustycznych. 
Z brytyjską firmą Arup konsultowaliśmy się bezpośrednio przy okazji prac nad fotelami do Narodowego Forum Muzyki we Wrocławiu. Akceptacji podlegały wszystkie poszczególne komponenty fotela. Arup nadzorował także przebieg badań nad przepływem powietrza w dyfuzorach, uprzednio ustalając wielkość i rozmieszczanie perforacji oraz grubość poszczególnych części podstaw foteli. Zatwierdzaniu podlegały również mechanizmy składania foteli, musiały składać się bezgłośnie, zgodnie z ustalonym kryterium decybeli. 
 
Czy dostarczenie foteli do remontowanych sal jest trudniejsze niż do nowych? 
 
Fotele teatralne mają największą chłonność akustyczną spośród wszystkich elementów wyposażenia sali. Ich wymiana zwykle prowadzi do odczuwalnych słuchem zmian w akustyce sali, gdyż nowe fotele z reguły różnią się konstrukcją i rodzajem pokrycia od starych, używanych nierzadko przez kilkanaście lat, a nawet dłużej. Zachowanie parametrów akustycznych foteli w salach remontowanych jest niezwykle trudne z uwagi na konieczność zmian gabarytów krzeseł, które muszą być dostosowane do istniejących na obiekcie stopni oraz aktualnych przepisów przeciwpożarowych. 
W takich przypadkach kluczowa jest ścisła współpraca z akustykami i świadomość inwestorów, że pomiary akustyczne sali powinny być uzupełniane pomiarem chłonności akustycznej zarówno starych foteli po ich zdemontowaniu, jak i nowych, oferowanych przez dostawców. Tylko takie działanie pozwoli uniknąć niekontrolowanych zmian w akustyce sali. 
 
W obiektach, do których dostarczacie fotele, są czasem nagrywane płyty bez udziału publiczności. Czy da się osiągnąć taki efekt, żeby pusta sala miała taką samą akustykę jak ta wypełniona ludźmi? 
 
Układ foteli, ich kształt, gęstość użytego materiału ma sprawić, że orkiestra będzie się słyszała zawsze tak samo, bez względu na to, czy na sali jest publiczność, czy jej nie ma w czasie nagrywania płyty. Idealnie jest wtedy, gdy chłonność akustyczna pustych foteli jest mocno zbliżona do chłonności akustycznej siedzącego człowieka. Wtedy pełna czy pusta sala zawsze ma ten sam klimat akustyczny. To ideał, do którego bezwzględnie dążymy.
 
Czy zwiększa się świadomość zalet, jakie niosą ze sobą badania akustyczne foteli? 
 
Świadomość rangi aspektów akustycznych wśród użytkowników sal jest coraz większa i rynek coraz bardziej profesjonalnie podchodzi do realizacji projektów muzycznych, kulturalnych i audytoryjnych tym bardziej, że dobra sala, do której ludzie będą chętnie przychodzić, równa się dobrej akustyce i komfortowi foteli.
 
powrót